{"id":9936,"date":"2025-12-17T16:12:19","date_gmt":"2025-12-17T14:12:19","guid":{"rendered":"https:\/\/dk.com.ua\/?p=9936"},"modified":"2025-12-17T16:12:19","modified_gmt":"2025-12-17T14:12:19","slug":"charkowski-slad-katynia-w-ukrainie-archeologia-zbrodni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dk.com.ua\/home\/charkowski-slad-katynia-w-ukrainie-archeologia-zbrodni\/","title":{"rendered":"CHARKOWSKI \u015aLAD KATYNIA W UKRAINIE. ARCHEOLOGIA ZBRODNI"},"content":{"rendered":"
\"Wsp\u00f3\u0142czesny<\/a>
Wsp\u00f3\u0142czesny wygl\u0105d starobielskiego klasztoru \u017ce\u0144skiego pw. Ikony Matki Bo\u017cej \u201eWszystkich strapionych rado\u015b\u0107\u201d. \u0179r\u00f3d\u0142o: inok.info\/monasteries<\/figcaption><\/figure>\n

3 pa\u017adziernika 1939 roku J\u00f3zef Stalin osobi\u015bcie rozkaza\u0142 przekszta\u0142ci\u0107 trzy dawne klasztory w specjalne obozy NKWD ZSRR dla polskich oficer\u00f3w, funkcjonariuszy s\u0142u\u017cb specjalnych, stra\u017cy granicznej, policjant\u00f3w, \u017candarm\u00f3w oraz cywil\u00f3w (Kozielsk, Ostaszk\u00f3w i Starobielsk). W szczeg\u00f3lno\u015bci w starobielskim klasztorze \u017ce\u0144skim, kt\u00f3ry znajdowa\u0142 si\u0119 na terenie obwodu woroszy\u0142owgradzkiego USRR (obecnie obw\u00f3d \u0142uga\u0144ski, tymczasowo okupowany przez armi\u0119 rosyjsk\u0105), umieszczono polskich oficer\u00f3w, w tym wysokiej rangi oraz cywil\u00f3w. Wi\u0119\u017ani\u00f3w starobielskiego obozu specjalnego w kwietniu\u2013maju 1940 roku przewo\u017cono partiami (transportami) do wewn\u0119trznego wi\u0119zienia NKWD w Charkowie. Polak\u00f3w rozstrzeliwano tam, w piwnicach wi\u0119ziennych. Cia\u0142a rozstrzelanych noc\u0105 wywo\u017cono ci\u0119\u017car\u00f3wkami do 6. rejonu strefy le\u015bno-parkowej na terenie sanatorium obwodowego zarz\u0105du NKWD niedaleko wsi Piatychatki, gdzie zakopywano je pomi\u0119dzy mogi\u0142ami obywateli radzieckich zamordowanych w 1938 roku. W celu zapewnienia wykonania \u201eszczeg\u00f3lnie wa\u017cnego\u201d zadania partii – masowego zab\u00f3jstwa polskich obywateli – z Moskwy specjalnie oddelegowano do Charkowa pracownik\u00f3w wydzia\u0142u komendantury NKWD ZSRR.<\/p>\n

\"Na<\/a>
Na zdj\u0119ciu mundurowa kurtka brygadiera (przed konserwacj\u0105 i po konserwacji). Chark\u00f3w. Wykopaliska z 1994 roku. Fot. P. Bielecka, A. Dru\u017ckowska. \u0179r.: Kola A., Archeologia zbrodni. Oficerowie polscy na cmentarzu ofiar NKWD w Charkowie. Toru\u0144, 2005.<\/figcaption><\/figure>\n

Ta zbrodnia stalinizmu do ko\u0144ca lat 60. wydawa\u0142a si\u0119 zapomniana. Jednak w ca\u0142kowicie tajnym raporcie KGB USRR z 9 czerwca 1969 roku skierowanym do sekretarza KC KPU P. Szelesta informowano, \u017ce w pobli\u017cu osady Piatychatki nastolatki odkopa\u0142y masowy gr\u00f3b Polak\u00f3w. W raporcie wspomniano r\u00f3wnie\u017c, \u017ce w 1940 roku UNKWD w obwodzie charkowskim pochowa\u0142o tam kilka tysi\u0119cy rozstrzelanych oficer\u00f3w i genera\u0142\u00f3w bur\u017cuazyjnej Polski, kt\u00f3rych szcz\u0105tki przypadkowo znalaz\u0142y dzieci. Funkcjonariusze KGB ogrodzili prawdopodobny teren masowych poch\u00f3wk\u00f3w p\u0142otem i wystawili wart\u0119.<\/p>\n

Reakcja Moskwy by\u0142a natychmiastowa – ju\u017c 16\u201318 czerwca 1969 roku przewodnicz\u0105cy KGB ZSRR Jurij Andropow wraz ze swoim zast\u0119pc\u0105 Siemionem Cwigunem podj\u0119li decyzj\u0119 o likwidacji specjalnego obiektu (masowych poch\u00f3wk\u00f3w ofiar stalinizmu) poprzez zastosowanie chemikali\u00f3w – \u0142ugu sodowego technicznego w postaci \u0142usek, kt\u00f3ry mia\u0142 rozpu\u015bci\u0107 w grobach cia\u0142a ofiar wraz z ich rzeczami. Wyznaczono r\u00f3wnie\u017c termin likwidacji specjalnego obiektu – 4 lata oraz okre\u015blono odpowiedzialnego wykonawc\u0119 kolejnego \u201eszczeg\u00f3lnie wa\u017cnego\u201d zadania partii – Zarz\u0105d KGB USRR w obwodzie charkowskim. Jednak \u201elikwidatorzy\u201d nie znali dok\u0142adnego po\u0142o\u017cenia poch\u00f3wk\u00f3w, poniewa\u017c w NKWD surowo zabraniano sporz\u0105dzania plan\u00f3w lokalizacji masowych grob\u00f3w straconych. W rezultacie \u0142ug sodowy nie naruszy\u0142 cz\u0119\u015bci grob\u00f3w polskich oficer\u00f3w i cywil\u00f3w.<\/p>\n

\"Na<\/a>
Na zdj\u0119ciu oficerskie pagony (naramienniki). Chark\u00f3w. Wykopaliska z 1995 roku. Fot. P. Bielecka. \u0179r.: Kola A., Archeologia zbrodni. Toru\u0144, 2005.<\/figcaption><\/figure>\n

Po czterdziestu d\u0142ugich latach, w wyniku \u015bledztwa wszcz\u0119tego przez Prokuratur\u0119 Obwodu Charkowskiego 20 sierpnia 1990 roku ustalono, \u017ce w pobli\u017cu wsi Piatychatki, na terenie strefy le\u015bno-parkowej, potajemnie pochowano 3 820 polskich obywateli rozstrzelanych wiosn\u0105 1940 roku w wewn\u0119trznym wi\u0119zieniu UNKWD w obwodzie charkowskim. W\u015br\u00f3d nich znajdowa\u0142o si\u0119: 8 genera\u0142\u00f3w, 55 pu\u0142kownik\u00f3w, 136 podpu\u0142kownik\u00f3w, 516 major\u00f3w, 843 kapitan\u00f3w, wielu m\u0142odszych oficer\u00f3w, 9 ksi\u0119\u017cy, liczni duchowni prawos\u0142awni, protestanccy pastorzy i rabini, oko\u0142o 20 profesor\u00f3w wy\u017cszych uczelni, 400 wojskowych i cywilnych lekarzy, kilkuset adwokat\u00f3w, s\u0119dzi\u00f3w, prokurator\u00f3w oraz prawie 100 nauczycieli. Ponadto rozstrzelano 600 oficer\u00f3w lotnictwa, ca\u0142y personel Wojskowego Instytutu Przeciwgazowego oraz wszystkich pracownik\u00f3w Instytutu Uzbrojenia.<\/p>\n

\"Na<\/a>
Na zdj\u0119ciu wydobyte z masowego polskiego poch\u00f3wku nr 17\/95 wojskowe znaki identyfikacyjne (nie\u015bmiertelniki), kt\u00f3re nale\u017ca\u0142y do: porucznika Kazimierza Kasperowicza (kategoria 12\u201311); podpu\u0142kownika Edwarda Ko\u015bci\u0144skiego (kategoria 79), ur. 1893 r., Mo\u0142odeczno; Zdzis\u0142awa Michalika (kategoria 12, rzymski katolik), ur. 1904 r., m. Wo\u0142kowysk; porucznika Stanis\u0142awa Marusza (kategoria 946\/7, rzymski katolik), ur. 1894 r., m. Pozna\u0144. Fot. A. Kola. Chark\u00f3w, 1995 r. \u0179r.: Kola A., Archeologia zbrodni. Toru\u0144, 2005.<\/figcaption><\/figure>\n

W przeciwie\u0144stwie do poch\u00f3wk\u00f3w polskich oficer\u00f3w i cywil\u00f3w w Kijowie, wi\u0119kszo\u015b\u0107 grob\u00f3w Polak\u00f3w w Piatychatkach nie zosta\u0142a naruszona przez KGB ani ograbiona przez szabrownik\u00f3w. W latach 1991 oraz 1994\u20131996 polska ekspedycja pod kierunkiem znanego archeologa badaj\u0105cego zbrodnie stalinizmu przeciw Polakom, prof. A. Koli z Uniwersytetu Toru\u0144skiego, przeprowadzi\u0142a tam szeroko zakrojone badania poszukiwawczo-ekshumacyjne. Najwa\u017cniejszym wynikiem prac ekspedycji, opr\u00f3cz znalezionych masowych grob\u00f3w Polak\u00f3w i du\u017cej liczby przedmiot\u00f3w pochodzenia polskiego, by\u0142a identyfikacja 347 nazwisk wi\u0119\u017ani\u00f3w starobielskiego obozu specjalnego NKWD, w tym 21 os\u00f3b niewymienionych na li\u015bcie starobielskich wi\u0119\u017ani\u00f3w.<\/p>\n

W ten spos\u00f3b obecnie ukrai\u0144ski \u015blad Katynia sk\u0142ada si\u0119 ze \u015bladu kijowskiego i charkowskiego stalinizmu – jako dw\u00f3ch najbardziej przebadanych miejsc ludob\u00f3jstwa narodu polskiego.<\/p>\n

(Wykorzystane dokumenty i prace: GDA SBU, V. Filimonichin, S. Mikke, S. Filonowa, A. Kola)<\/em><\/p>\n

Walerij Filimonichin<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

3 pa\u017adziernika 1939 roku J\u00f3zef Stalin osobi\u015bcie rozkaza\u0142 przekszta\u0142ci\u0107 trzy dawne klasztory w specjalne obozy NKWD ZSRR dla polskich oficer\u00f3w, funkcjonariuszy s\u0142u\u017cb specjalnych, stra\u017cy granicznej,…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":9937,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-9936","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t