Dziś: poniedziałek,
18 stycznia 2021 roku.
Przegląd do nr 632 – styczeń 2021 r.
Kościół
OKIEM DUSZPASTERZA POLAKÓW
Polskie „Zaduszki”

W liturgii Kościoła cały listopad jest poświęcony szczególnej pamięci tych, którzy już przekroczyli próg wieczności. Podkreślam, że „szczególnej”, gdyż Kościół zawsze modli się za zmarłych podczas każdej Mszy św. Obchody te rozpoczynamy w sposób radosny od Uroczystości Wszystkich Świętych. Kościół oddaje cześć i prosi o wstawiennictwo tych wszystkich, którzy już osiągnęli chwałę nieba. Czci nie tylko tych oficjalnie beatyfikowanych czy kanonizowanych przez Kościół, ale wszystkich, wśród którym pewnie jest już wielu naszych bliskich, którzy cieszą się chwała zbawionych.

Z kolei Dzień Zaduszny, obchodzony 2 listopada, jest dniem modlitw za wszystkich zmarłych - zwłaszcza za dusze w czyśćcu cierpiące. Tego dnia Kościół w modlitwie prosi o darowanie ich win i zbawienie. Tradycja obchodów Dnia Zadusznego, zwanego też w Polsce Zaduszkami, sięga czasów biblijnych. Pierwsze wzmianki o zapisywaniu w specjalnych księgach imion osób zmarłych można odnaleźć już w Starym Testamencie.

Dzień Zaduszny zapoczątkował w Kościele św. Odilon, opat benedyktynów w Cluny we Francji. Dzień ten miał być odpowiednikiem dla pogańskich obrządków czczących zmarłych. W pewnym sensie św. Odilon „ochrzcił”, zaadoptował te pogańskie obchody nadając im wymiar chrześcijański. W 998 roku zarządził on modlitwy za dusze zmarłych, wyznaczając na to pierwszy dzień po Wszystkich Świętych, czyli 2 listopada. Termin ten i sama idea szybko rozpowszechniły się w całym Kościele. W XIII wieku zwyczaj ten w Kościele katolickim stał się powszechny.

W Polsce tradycja Dnia Zadusznego zaczęła się tworzyć już w XII wieku, a z końcem XV wieku była znana w całym kraju. W Zaduszki odwiedza się z modlitwą cmentarze i groby zmarłych. A przez uczestnictwo we Mszy św., ofiarowaną Komunię św. wierni pragną uzyskać odpusty, aby w ten sposób pomóc tym, którzy tu na ziemi nie zdążyli odpokutować swoich win. Istnieje tradycja zapalania świeczek czy zniczy na grobach oraz składania kwiatów, mających być symbolem miłości, pamięci i wiary w ich zmartwychwstanie. Zapalona świeca symbolizuje bowiem Chrystusa Zmartwychwstałego.

Tego dnia Kościół modli się w intencji zbawienia dusz odbywających w czyśćcu pokutę. Istnienie czyśćca Kościół ogłosił jako dogmat wiary na soborze w Lyonie w 1274 roku; na XXV sesji Soboru Trydenckiego (1545-1563) ogłoszono z kolei dekret, że duszom w nim przebywającym można pomagać „zanosząc prośby przed tron Boży”.

Każdy kapłan tego dnia ma prawo odprawić aż trzy Msze św. Jedną - w intencjach własnych, drugą - w intencji wszystkich zmarłych, a trzecią - w intencjach Ojca Świętego.

Z Zaduszkami związanych było niegdyś wiele ludowych zwyczajów i wierzeń. Przed tym dniem porządkowano nie tylko groby, ale także domy. Wierzono bowiem, że dusze zmarłych wracają tego dnia w miejsca, w których bywały za życia. Zostawiano dla nich otwarte furtki i drzwi. W domach czekały dla nich np. pieczone pierogi, chleby, bób, kasza. Wieszano też czysty ręcznik, obok stawiano wodę i mydło, aby dusze mogły się obmyć. Wiele z tych zwyczajów było pozostałością pogańskich wierzeń i nie były one pochwalane przez Kościół.

Ten dzień zawsze był i pozostaje nie tylko okazją do modlitwy, ale także da rodzinnych spotkań, wspominania tych którzy odeszli, przekazywania rodzinnych historii młodym pokoleniom. To czas zadumy nad kruchością ludzkiego życia, nad przemijaniem… Czas refleksji nad tym, co pozostawimy po sobie?

I chyba trzeba to podkreślić, że nigdzie na świecie ten dzień nie jest obchodzony tak, jak w Polsce. O zmroku nad cmentarzami biją świetliste łuny od zapalonych zniczy, a Polacy tłumnie nawiedzają groby bliskich. O naszym pietyzmie i pamięci o zmarłych świadczą również same cmentarze, które zawsze są zadbane i uporządkowane…, bo pamięć o zmarłych, o ich grobach to uczynek miłosierdzia!

Ks. dk. dr Jacek Jan PAWŁOWICZ
Duszpasterz Polaków przy Konkatedrze św. Aleksandra w Kijowie

Передплатити „Dziennik Kijowski” можна протягом року в усіх відділеннях зв’язку України