Dziś: środa,
20 stycznia 2021 roku.
Przegląd do nr 632 – styczeń 2021 r.
Przeczytaj
Szkic
Z dziejów Polonii

Polonia – termin używany od drugiej połowie XIX wieku na określenie całości polskiej grupy etnicznej mieszkającej poza ziemiami etnicznie polskimi. Za członków Polonii uważa się najczęściej wszystkich, którzy bez względu na kraj urodzenia i znajomość języka zachowują świadomość polskiego pochodzenia, przejawiają zainteresowanie polską kulturą oraz wykazują zrozumienie dla polskich interesów narodowych.

Wychodźstwo z Polski zapoczątkowała emigracja po powstaniach narodowych (głównie do Francji, Wielkiej Brytanii, Szwajcarii, Niemiec, Ameryki Pn.)

I wojna światowa spowodowała falę migracji przymusowych. W 1914 Galicję opuściło ok. 800 tys. osób, chroniąc się przed inwazją rosyjską w Austrii, na Węgrzech, w Czechach i na Śląsku Cieszyńskim.

Z zaboru rosyjskiego, gdzie przeprowadzono ewakuację ludności przed Niemcami, wyprowadzono ponad 600 tys. ludzi (bez zmobilizowanych do armii rosyjskiej).

Kolejna fala deportacji i przymusowych przesiedleń nastąpiła podczas II wojny światowej. Kampania wrześniowa 1939 i pierwsze miesiące po upadku Polski, spowodowały falę uchodźczą; władze państwowe II RP, oddziały WP i grupy ludności cywilnej przeszły do Rumunii, na Węgry, Litwę i Łotwę (łącznie ok. 150 tys. osób); później część (50 tys.) przedostała się do Francji i na Bliski Wschód. Po klęsce Francji (VI 1940) część, głównie wojsko (ok. 27 tys.) — do Wielkiej Brytanii.

W 1937–39 z Białorusi i Ukrainy (Polski Rejon Narodowościowy im. Feliksa Dzierżyńskiego na Białorusi, Polski Rejon Narodowościowy im. Juliana Marchlewskiego na Ukrainie) oraz z Leningradu i Kijowa deportowano w głąb ZSRR łącznie kilkaset tys. Polaków. Ogółem z terenów zajętych 1939 przez ZSRR wywieziono (1940–41) na tereny północne, Syberię i do Kazachstanu ok. 400 tys. Polaków (deportacja).

Pod okupacją niemiecką na masową skalę były prowadzone deportacje Polaków i obywateli RP innych narodowości do III Rzeszy do pracy przymusowej (do XII 1944 ok. 2,5 mln osób) i w celu germanizacji (ok. 200 tys. dzieci).

Po zakończeniu II wojny światowej poza Polską znalazło się ponad 5 mln osób; ostatecznie do kraju nie powróciło ok. 0,5 mln Polaków, którzy osiedlali się w różnych regionach świata, głównie w Europie Zachodniej (RFN, Francja, Holandia, Belgia), USA, Kanadzie, Australii i Argentynie. Centrum działalności emigracyjnej powojennej stanowiła Wielka Brytania. Londyn był 1945–90 siedzibą władz RP na obczyźnie.

Innym zjawiskiem mającym wpływ na liczebność grupy Polaków żyjących na wschód od obecnych granic Polski była tzw. repatriacja, a faktycznie oczyszczenie z etnicznego elementu polskiego terenów państwa polskiego przyłączonych do ZSRR.

Передплатити „Dziennik Kijowski” можна протягом року в усіх відділеннях зв’язку України