Polscy i ukraińscy medycy w Centrum Zdrowia Dziecka, w środku dyrektor Marek Migdał
W nocy z 12 na 13 września tego roku rosyjskie drony uderzyły w okolice polsko-ukraińskiego przejścia granicznego Jagodzin-Dorohusk. Nad ranem jeden z nich trafił w lokomotywę pociągu z Kijowa do Warszawy. Pociągiem tym podróżował wracający z Ukrainy były premier Wielkiej Brytanii Boris Johnson, który od początku pełnoskalowej wojny w Ukrainie wielokrotnie odwiedzał Kijów (i nie tylko) okazując wielkie wsparcie walczącemu narodowi. Wtedy światowe media pisały, że o włos uniknął śmierci.
To samo mogliby powiedzieć wszyscy będący blisko atakujących bezzałogowców. Także grupa pracowników Narodowego Specjalistycznego Szpitala Dziecięcego- Ochmatdytu jadących na staż do Warszawy, do Centrum Zdrowia Dziecka- pełna nazwa to Instytut”Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka. Jest to jeden z największych wysokospecjalistycznych ośrodków pediatrycznych w Polsce; placówka medyczna łącząca działalność kliniczną, naukową oraz kształcenie kadr medycznych. Ośrodek przyjmuje dzieci z całej Polski. W latach 60. XX wieku zrodziła się idea utworzenia pomnika-szpitala ku upamiętnieniu dzieci, które straciły życie w II wojnie światowej. W samej Polsce, jak szacuje się, zginęło ich około dwóch milionów. Pierwszych pacjentów szpital przyjął 15 października 1977 roku. W ciągu trzech kolejnych lat uruchomiono wszystkie szpitalne oddziały. Celem stażu pracowników Ochmatdytu była wymiana doświadczeń z polskimi kolegami, poznanie organizacji pracy IPCZD, zapoznanie się z nowoczesnymi metodami diagnostyki, leczenia, rehabilitacji.
Spotykamy się na początku listopada w Ochmatdycie , w sali konferencyjnej, by obejrzeć prezentację dokumentującą staż, a przede wszystkim porozmawiać o współpracy polskich i ukraińskich lekarzy, no i wrażeniach z pobytu. Wrażeń, obserwacji i spostrzeżeń jest wiele, są też emocje i to bardzo silne, gdy panie opowiadają o drodze do Polski. Spotkanie jest kameralne, nieoficjalne.
Halina Kandronkina-lekarka pracująca w laboratorium mówi, że często wracają wspomnienia tej niesamowitej podróży:
Staliśmy na granicy, wpadliśmy pod ostrzał. Przed nami jechał Johnson, za nim my (ja i Larysa), a dwie godziny później dogonił nas na granicy jeszcze jeden pociąg, z drugą częścią zespołu. Na granicy staliśmy 9 godzin. Trafili w lokomotywę pociągu Kijów-Warszawa. Teraz już nigdy nie wsiądę do pierwszego wagonu za lokomotywą. Dwa razy nas ewakuowano, raz – w szczerym polu, nie ma dokąd uciekać, a pracownicy pociągu krzyczą: szybko, szybko. Z tego pośpiechu dokumenty zostawiłyśmy w wagonie, takie było zamieszanie. Drugi raz ewakuowali nas obok pociągów, które przewożą paliwo. Dziesięć wagonów w jedną i w drugą stronę, a my pośrodku. Mówią: Proszę się nie bać, one są puste, ale strach i tak jest. I kolejne 4 godziny postoju. Teraz się śmiejemy, ale wtedy nie było nam do śmiechu, zwłaszcza, jak zobaczyłyśmy tę lokomotywę, w którą trafił dron. A w drodze powrotnej wysadzili nas w Bojarce, znów ewakuacja. Ludzie biegną, każdy w inną stronę. W którą stronę lecą pociski? Nie wiadomo. Daleko i tak nie pobiegniesz, bo bagaże zostały w pociągu. Ciężko było, ale staż wspaniały.
Ewa Gocłowska: No właśnie. Porozmawiajmy o stażu. Kiedy się odbył, kto w nim uczestniczył?
Doktor Włodzimierz Sowa, dyrektor Ochmatdytu do spraw medycznych:
Staż był w połowie września, do Warszawy pojechały: dr Olga Medwediewa – hematolog-onkolog, dr Olena Rieznikowa – gastroenterolog dziecięcy, dr Anastazja Trekhliebowa – rehabilitolog, dr Olena Krasnianska – pulmonolog, dr Katarzyna Kiblitska – hematolog-onkolog, dr Joanna Sydorczuk – neurolog, dr Halina Kandronkina – pracownik laboratorium, Olga Stelnykowycz – starsza pielęgniarka na oddziale pediatrycznym, Larysa Jaworska – pracownik laboratorium, lekarze o różnych specjalizacjach, a także pierwszy raz przedstawicielki średniego personelu medycznego. Ogromną część pracy wykonują w szpitalu laboranci, technicy laboratoryjni, pielęgniarki. To ważne, żeby też mogli uczestniczyć w szkoleniach. W tym miejscu chcę podziękować panu Jackowi Gocłowskiemu, obecnie Konsulowi Generalnemu w Odessie za zorganizowanie nam kolejnego już stażu. Nasza współpraca trwa od lat, od czasu gdy pan Gocłowski był konsulem w Kijowie i bardzo mocno angażował się we współpracę lekarzy polskich i ukraińskich, można powiedzieć, że był jednym z inicjatorów tej współpracy. Jej owocem były staże naszych lekarzy w Krakowie, Wrocławiu. A zaczęła się ta współpraca jeszcze przed wybuchem wojny pełnoskalowej. Nasza znajomość z panem Markiem Migdałem, dyrektorem Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie to także zasługa pana Jacka Gocłowskiego.
Halina Kandronkina: Pan dyrektor Marek Migdał bardzo serdecznie nas przyjął i na początku wizyty opowiedział o swoim szpitalu. W obu szpitalach (IPCZD i Ochmatdyt) leczone są dzieci. Obie placówki łączy jeszcze jedna szczególna cecha: Centrum Zdrowia Dziecka to szpital pomnik utworzony ku pamięci dzieci, które zginęły w II wojnie światowej, a u nas wojna trwa do dziś, każdego dnia giną dzieci, nasz szpital też został zaatakowany.
Konsul Generalny RP w Odessie Jacek Gocłowski: Nigdy nie zapomnę, gdy wkrótce po tym barbarzyńskim ataku moskiewskiej dziczy w Kijowie zjawił się ze sprzętem do dializy dyrektor Marek Migdał. Sam przyjechał, bez kierowcy, ludzie się bali jechać. Pokonał prawie 1000 kilometrów, w jedną stronę, a jeszcze trzeba było wrócić. Byłem i ciągle jestem pełen uznania dla tego niezwykle skromnego człowieka, który tak dużo robi dla ludzi.
Halina Kandronkina: Doktor Marek Migdał przyjął do IPCZD od początku wojny pełnoskalowej 1983 dzieci z Ukrainy. Wśród nich 1100 to dzieci ewakuowane z oddziału onkohematologicznego. To były te pierwsze pociągi, którymi dzieci wyjeżdżały do Polski. Nasze dzieci bardzo długo wtedy czekały na przeszczepy narządów. W pierwszych latach wojny 70 dzieci przeszło transplantacje właśnie w CZD.
E.G.: Myślę, że ciągle za mało się mówi o tej pomocy ze strony Centrum Zdrowia Dziecka. Pewnie dlatego, że dyrektorowi Markowi Migdałowi nie zależy na podziękowaniach, zależy mu na wyleczonych dzieciach, ale to bardzo ważne w relacjach polsko-ukraińskich. A wracając do stażu-powiedzcie Panie, jak przebiegał, jakie doświadczenia zdobyłyście?
Katarzyna Kiblitska-hematolog-onkolog: Miałam okazję zapoznać się z organizacją oddziału onkologicznego, gdzie leczone są bardzo ciężko chore dzieci: z nowotworami ośrodkowego układu nerwowego, nowotworami wątroby, chłoniakami. Moją uwagę zwróciła obecność psychologa oraz lekarza specjalisty rehabilitacji medycznej bezpośrednio na oddziale.
Także osoba opiekuna medycznego, który zajmuje się dzieckiem, gdy rodzice nie mogą przebywać w szpitalu. Nie jest to lekarz ani pielęgniarka. Pomaga dziecku w każdej sytuacji: w przemieszczaniu się, jedzeniu, utrzymywaniu higieny. Co ciekawe- przed wypisaniem dziecka ze szpitala rodzice przechodzą obowiązkowe szkolenie na manekinie w zakresie pielęgnacji cewnika centralnego. Dopiero po zdaniu praktycznego sprawdzianu umiejętności przez rodzica dziecko jest wypisywane do domu. To zrobiło na mnie duże wrażenie. Pomiędzy cyklami chemioterapii dziecko może przebywać w domu, jeśli rodzic jest w stanie zapewnić mu bezpieczeństwo.
Anastazja Trekhliebova: Jestem rehabilitologiem. Bardzo serdecznie przyjęli mnie polscy koledzy. To przede wszystkim chcę powiedzieć. Rehabilitacja w IPCZD jest planowana indywidualnie w 21- dniowym cyklu zajęć. Są 4 baseny wyposażone w podwodne bieżnie i rowery, systemy robotyczne, w tym Lokomat, sprzęt do terapii widzenia.
Olena Rieznikowa-gastroenterolog: Zdecydowanie lepsza jest dostępność terapii biologicznej niż w Ukrainie. To naprawdę zrobiło na mnie wrażenie.
Olena Krasnianska- pulmunolog: Jak zauważyłam, w poradni za dokumentację odpowiada sekretarz, dzięki czemu lekarz może skupić się na konsultacji. Leczenie farmakologiczne jest finansowane ze środków NFZ, także terapia biologiczna, to mnie bardzo pozytywnie zaskoczyło. Chciałabym, żeby w Ukrainie pacjenci mieli zapewniony bezpłatny dostęp do niezbędnych leków, no i żeby lekarze lepiej zarabiali.
Joanna Sydorchuk-neurolog: Miałam możliwość zapoznania się z działalnością kliniki psychiatrii dzieci i młodzieży. Jak wiemy zaburzenia psychiczne mogą mieć związek z chorobami neurologicznymi. Była to dla mnie cenna lekcja. W dzisiejszym świecie coraz więcej ludzi cierpi na zaburzenia psychiczne, także dzieci.
Olga Medwediewa: Duże wrażenie zrobiła na mnie organizacja pracy oddziałów, sposób prowadzenia przyjęć ambulatoryjnych. Interesujące było zapoznanie się z Zakładem Genetyki Medycznej i zakresem prowadzonych tam badań. Ja z kolei podzieliłam się z polskimi kolegami doświadczeniem naszego mobilnego zespołu medycznego w wygłoszonym 16 września referacie „Doświadczenie zapisane wojną”.To są bardzo wartościowe takie spotkania i wymiana doświadczeń.
E.G.: To jest piękna laurka wystawiona IPCZD, systemowi leczenia w Polsce, lekarzom, a przecież wiadomo, że nie jest idealnie. Mówicie Panie o tym, w czym uczestniczyłyście, co się Wam podobało. A co byście zmieniły, co was zaskoczyło negatywnie?
Olena Rieznikowa: Długi czas oczekiwania na badania i konsultacje w Polsce, od 6 do 9 miesięcy, a czasami dłużej. W Ukrainie pacjenci mogą uzyskać pomoc znacznie szybciej, a badanie endoskopowe można wykonać nawet w dniu zgłoszenia do szpitala.
Anastazja Trekhliebowa: Bardzo mi się podoba efektywna organizacja pracy w Polsce i nowoczesny sprzęt rehabilitacyjny, ale długi czas oczekiwania na rehabilitację to ogromny problem dla pacjentów.
E.G.: Mobilna brygada lekarzy! Zapewne ten temat zainteresował polskich medyków.
Olga Medwediewa: Tak, rozmawialiśmy o inicjatywie, trudnych początkach. W maju 2022 roku utworzyliśmy w naszym szpitalu (Ochmatdyt) mobilny zespół lekarzy różnych specjalizacji. Są w nim: pediatrzy, gastroenterolodzy, endokrynolodzy, alergolodzy, ortopedzi, chirurdzy, okuliści, otolaryngolodzy, hematolodzy, ginekolodzy, neurolodzy, psychologowie. Także pracownie laboratoryjne i EKG. W ciągu czterech lat (2022-2026) było ponad 130 wyjazdów. Przebadaliśmy 24 tysiące dzieci. Byliśmy w kilku obwodach: kijowskim, winnickim, sumskim, czerkaskim, czernihowskim, dniepropietrowskim, iwanofrankowskim, chmielnickim. Wszystkie koleżanki, które we wrześniu odwiedziły Warszawę, są aktywnymi uczestnikami mobilnej brygady. Pan Jacek Gocłowski, w czasach, gdy pracował jako konsul w Kijowie, także z nami wyjeżdżał w teren. Było to na samym początku naszych wyjazdów. Pamiętam, że wspierał nas bardzo i często nam towarzyszył.
E.G. A jak porozumiewałyście się z polskimi kolegami na stażu, jakim językiem, może po polsku?
Olena Rieznikowa: Przede wszystkim po angielsku, po polsku też trochę. Ja trochę mówię, uczyłam się polskiego, rozumiem chyba wszystko, gorzej z wysłowieniem się, brakuje słówek. Wszystkie znamy angielski, tak samo lekarze w Polsce, więc problemu żadnego z komunikacją nie było.
E.G.: A czy miałyście trochę czasu na przyjemności, zwiedzanie?
Wszystkie Panie niemal jednocześnie: Oczywiście, było kino, zakupy, spacer po Starym Mieście, w Łazienkach. Warszawa jest piękna. A to, że droga z Ochmatdytu prowadzi przez Odessę, oczywiście nie dosłownie, i na granicy są duże niedogodności, nie zniechęca do kolejnych wyjazdów. To zdobywanie doświadczenia w różnych klinikach jest niezwykle cenne, zwłaszcza dla młodych lekarzy, no i pogłębia więzi między narodami.
E.G.: Wiem, że zaangażowanie w pomoc Ukrainie ze strony Centrum Zdrowia Dziecka to nie tylko przyjmowanie lekarzy na staż. Sprzęt medyczny, lekarstwa- to temat na osobny artykuł, a także książki. 2 maja tego roku miało miejsce uroczyste otwarcie Polskiej Biblioteki Medycznej w Odessie. Było to możliwe głównie dzięki pani Halinie Kozinkiewicz docent, dr nauk medycznych obecnie pracującej w Centrum Zdrowia Dziecka. Pani Halina była pomysłodawczynią i inicjatorką zbiórki, a lekarze z Warszawy darczyńcami. Te książki to najnowsze pozycje z dziedziny medycyny, niezwykle wartościowe pod względem merytorycznym-jak to oceniła dyrektor Odeskiej Narodowej Biblioteki Naukowej, pani Irina Biriukowa. W trakcie uroczystego otwarcia Polskiej Biblioteki Medycznej doktor Halina Kozinkiewicz powiedziała, że polskie medyczne książki w Odessie to spełnienie jej marzeń, a ponieważ Konsul Generalny w Odessie Jacek Gocłowski już wcześniej podjął rozmowy na temat utworzenia takiej placówki, przystąpiła do działania. Dużym wypełnionym po brzegi samochodem kartony pełne książek przywieźli do Odessy pracownicy odeskiego Konsulatu Generalnego. W tym zakresie współpraca z CZD także jest kontynuowana. A biblioteka jest systematycznie wzbogacana pozycjami równie ż z polskiej klasyki literackiej, które pozyskujemy w Polsce, w większości od prywatnych darczyńców.
Konsul Generalny RP w Odessie Jacek Gocłowski: Zawsze będę pomagał Ochmatdytowi. Pamiętam o wszystkim, co robiliście, by ratować dzieci, pamiętam twarze dzieci. Do dziś przechowuję rysunki, które mi podarowały i zdjęcie, na którym goszczę w Ochmatdycie nie jako konsul, a jako Święty Mikołaj.
Dziękuję wszystkim za to niezwykle budujące spotkanie.
E.G. (ORPEG)
Stażystki z Ochmatdytu i doktor Halina Kozinkiewicz (w środku)
Doktor Włodzimierz Sowa, dyrektor Ochmatdytu d/s medycznych i Jacek Gocłowski, Konsul Generalny RP w Odessie
Doktor Halina Kandronkina z wielkim przejęciem opowiada o podróży i pobycie w Polsce
Spotkanie w Ochmatdycie










