Urodził się 9 maja 1899 r w Lachowiczach niedaleko Baranowicz jako nieślubne dziecko polsko-białoruskiej rodziny zubożałych i zrusyfikowanych potomków szlacheckich. Wychowywał się w środowisku rosyjskojęzycznym i do dwudziestego roku życia nie mówił po polsku. Mimo tego wcześnie uświadomił sobie niebezpieczeństwo ze strony rosji.
Jego młodość przypadła na rozwój dwóch rewolucji, I wojny światowej i rosyjskiego bolszewizmu jako ideologii i praktyki organizacji życia w warunkach totalnej dyktatury. W tamtych okolicznościach chaosu i sprzeczności wydarzeń Piasecki wchłaniał fakty, szukał związków przyczynowo-skutkowych, a ulica i środowisko biedoty były jego uniwersytetem.
Jako gorący polski patriota ochotniczo brał udział w wojnie 1920 roku i w białoruskich formacjach antykomunistycznych, potem został czynnym agentem polskiego wywiadu, co na początku nie przeszkadzało mu zajmować się przemytem.
W wywiadzie odznaczył się szaleńczą odwagą i bardzo skuteczną działalnością. Za ucieczkę z łapanki, zastawionej przez wywiad bolszewicki i uratowanie kolegi, został awansowany do stopnia podporucznika.
Zwolniony z wywiadu, skupił się całkowicie na przemycie i narkotykach. Po dwóch zbrojnych napadach na kupców i pasażerów był sądzony, otrzymał śmiertelny wyrok, niebawem zamieniony na piętnaście lat więzienia. Wtedy poważnie zajął się literaturą: czytał Biblię i Wiadomości Literackie, nauczył się literackiego języka polskiego, analizował osobliwości dialektyczne i regionalne. No i pisał. Pierwsze dwa utwory – „Piąty etap „(1934) i „Droga pod mur” (1934) zostały konfiskowane. Był niepokorny, spędził dwa lata w izolatce.
Sławę mu przyniosła autobiograficzna powieść „Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy” (1935), napisana na podstawie faktów dziesięcioletniego przebywania w więzieniu. Dwa lata po tym został ułaskawiony i udał się do Zakopanego leczyć gruźlicę.
Podczas II wojny światowej Piasecki skutecznie walczył w szeregach Armii Krajowej na okupowanej Wileńszczyźnie. Wiele jego akcji bojowych było niezwykle brawurowych. Najsłynniejszą z nich było przeprowadzone osobiście 13 czerwca 1943 włamania do urzędu ochranianego przez Gestapo. Udało mu się wynieść ważne dokumenty dotyczące współpracy pewnych osób z wywiadem niemieckim oraz archiwum dokumentujące Zbrodnię Katyńską. Za ten wyczyn Piaseckiego uhonorowano Brązowym Krzyżem Zasługi z Mieczami.
Zorganizował ryzykowne wykonanie kilku wyroków na zdrajcach, ale dwa razy uratował życie Józefowi Mackiewiczowi, odmawiając wykonania na nim wyroku śmierci. Odmówił wykonania wyroku, ponieważ sam zachował się niesamowicie – odmówił składania przysięgi podczas wstąpieniu do AK, a więc formalnie nie podlegał rozkazom. Uważał, że nie słowa, a czyny mają świadczyć o dotrzymaniu przysięgi.
Potem okazało się, że wyrok był bezpodstawny. Więc Piasecki uratował życie polskiemu dziennikarzowi, pisarzowi i publicyście, znanemu autorowi sześciu książek, twórczość którego jest ceniona za oryginalną formułę powieści historycznych, wydanych potem na emigracji.
W roku 1946 Piaseckiemu udało się dotrzeć do Włoch i być przyjętym do II Korpusu Polskiego, a potem osiąść w Londynie na emigracji i całkowicie oddać się twórczej pracy literackiej.
Powieść Zapiski oficera Armii Czerwonej zajmuje osobliwe miejsce w twórczości Sergiusza Piaseckiego. Mimo że opublikowana w Londynie 1957 r, jest bardzo aktualna na dzień dzisiejszy, kiedy cały demokratyczny świat stoi przed faktem rosyjskiej agresywnej polityki, skierowanej na zniszczenie Ukrainy i rozpalenie III wojny światowej.
Można powiedzieć że tę książkę warto wykorzystywać jako podręcznik z rosyjskiej morderczej psychologii. Bowiem i dziś wielu ludzi nie są w stanie uwierzyć w biezpriedieł rosyjskiego zła i okrucieństwa.
O napisaniu tej książki autor myślał już w 1940 roku w okupowanej Polsce. Poznał wtedy kilku sowieckich oficerów, w tym – lejtnanta, który był zwyczajnym, typowym produktem sowieckiego bolszewickiego układu i kłamliwej propagandy.
Żeby pokazać czytelnikowi prawdziwą, historycznie niezmienną, bandycką naturę Rosjan, ich tchórzliwy i podstępny charakter, autor, mimo ohydy, musiał wcielić się w postać swego bezwzględnego, śmiercionośnego „bohatera”. Musiał myśleć jego kategoriami, pisać jego językiem, używać budowy zdań i zwrotów rosyjskich aby jak najdokładniej artystycznie odtworzyć prawdę.
W oparciu o fakty, Piasecki pokazał mentalność i poziom „inteligencji” zwykłego Rosjanina, wychowanego w systemie strachu, obłudy i przewrotności.
Będąc na emigracji, Sergiusz Piasecki nie marnował czasu. Na dodatek do trzech poprzednich przedwojennych, napisał i wydał po 1945 roku dziewięć utworów, a trzynasty – zbiór Upadek wieży Babel oraz inne opowieści i opowiastki – został wydany już po śmierci słynnego autora. Jego utwory przetłumaczono na wiele języków świata i nadal zachowują popularność.
W zachwycających powieściach Piaseckiego, opartych na własnych doświadczeniach autora, jak w zwierciadle są dynamicznie przedstawione realia wydarzeń, charaktery osób, ich słowa i mentalność. Zwłaszcza że one są podane bezkompromisowo, z dokładnością kronikarza, wszechstronnie, rzeczowo i powściągliwie. Właściwie z narracji wspaniałych utworów autora składa się jego pogmatwana-poszarpana biografia.
Piaseckiego uwyraźnia charakterystyczny styl jego utworów: fragmenty są zawsze wyciągnięte z nurtu życia, krótkie, wypełnione dramatyczną treścią dialogi bohaterów, z pozoru nie zawsze oczywiste, ale sugerujące narastające napięcie sytuacji, w której stopniowo dojrzewa konflikt, a tragedia już wisi w powietrzu.
Nowelistyczna struktura jego opowieści bardzo często jest podobna do scenariuszy filmów fabularnych, a więc prowokuje ich nakręcenie. Ale problem polega na konieczności odtworzenia na ekranie wszystkich szczegółów skomplikowanej narracji autora, z myślami jego bohaterów włącznie.
Za czasów PRL-u utwory Piaseckiego były zabronione nie tylko w Polsce, ale także w innych krajach „obozu komunistycznego”, co zachęcało autora do opublikowania w periodykach Europy i Stanów Zjednoczonych licznych publicystycznych i satyrycznych materiałów na temat obłudnej „demokracji ludowej”.
Sergiusz Piasecki zmarł 12 września 1964 roku w Penley, Wielka Brytania. Pochowano go na cmentarzu w Hastings. 29 września 2025, po sprowadzeniu ciała Piaseckiego do Polski, odbył się jego uroczysty pogrzeb na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
W patriotycznym eseju List do Kraju. Co chciałbym powiedzieć przyjaciołom w Polsce, napisanym w roku 1952 dla Radia Wolna Europa, Piasecki, mówiąc o uwolnieniu Polski od gnębienia rosyjskiego, zwraca się słowami, co są aktualnymi dla nas dzisiaj: „Nasza sprawa staje się teraz częścią sprawy całego wolnego świata”.
Właśnie – sprawa uwolnienia Ukrainy od gnębienia rosyjskiego staje się teraz sprawą całego wolnego świata.
Eugeniusz GOŁYBARD
