Dziś: czwartek,
29 lutego 2024 roku.
Pismo społeczne, ekonomiczne i literackie
Kultura
30-lecie Zespołu Pieśni i Tańca Ziemi Goleniowskiej „INA”
FASCYNACJE FOLKLOREM

- o zespole „INA” z Goleniowa rozmawiam z jego kierownikiem i choreografem Zbigniewem Łukaszewskim


Kulig staropolski” w choreografii Janusza Chojeckiego

- Po II wojnie światowej doszło do ogromnych zmian. Z zestawienia ilościowego osadników w ówczesnym Gołonogu a dzisiejszym Goleniowie na dzień 1 czerwca 1946 dowiadujemy się, że wśród jego pierwszych mieszkańców było aż 2163 osadników z dawnych Kresów Wschodnich oraz 359 z głębi ZSRR i 758 z Polski centralnej. Łącznie w mieście mieszkało 3280 osób pochodzenia polskiego, 62 osoby pochodzenia niemieckiego i 10 osób innych narodowości.

- To wszystko prawda. Nasi mieszkańcy w roku 1946 to byli osadnicy z Kresów Wschodnich. Pochodzili głównie z Wileńszczyzny, Grodzieńszczyzny, Polesia i zachodniej Ukrainy – m.in. z Wołynia. Opowiada o tym nasze widowisko „Kresowe pograjki w Gołonogu”, którego premiera miała miejsce 3 lata temu. Kiedy rozpoczynaliśmy nad nim pracę nie zdawaliśmy sobie sprawy jaki ładunek emocjonalny to nam samym przyniesie.

-Aktualnie w Waszym Zespole ponad 70 % osób deklaruje swoje korzenie i związki z przybyłymi do Gołonogu osadnikami z Kresów Wschodnich...   

–To jest bardzo łatwo zweryfikować. Wystarczy poprosić na spotkaniu z członkami zespołu o podniesienie ręki osoby, które mają czy miały babcię lub dziadka z Kresów Wschodnich. Zawsze podnosi się las rąk. Sam proces dojrzewania Zespołu do tego widowiska nie był łatwy. Był np. pomysł żeby mieć coś swojego czyli skomponować muzykę i opracować do niej taniec. To nie doszło do skutku. Bo czy to by pokazało co nam w duszy gra? Czy, że najcenniejszym ocalałym z zawieruchy wojennej skarbem rodzinnym był obraz Matki Boskiej, ostatni list ojca z niewoli rosyjskiej? Nasze pograjki przerywa i kończy żołnierz rosyjski.


Zbigniew Łukaszewski, kierownik i choreograf Zespołu Pieśni i Tańca Ziemi Goleniowskiej

Taki był to czas, kiedy w ówczesnym Gołonogu, Rosjanie stacjonowali po lewej stronie rzeki Iny, a Polacy po prawej. Każdy, kto przeszedł na lewą stronę, mógł się liczyć z kłopotami. Dochodziło do licznych spięć. Rosjanie wywozili stąd niemal wszystko.

- 16 maja 1945 roku zaprzysiężono oficjalnie w ówczesnym Gołonogu pierwszego burmistrza…

… - - któremu władza radziecka nie przekazała prawie żadnych uprawnień. Wykonywał on raczej wyłącznie rozkazy Rady Wojennej I Frontu Białoruskiego. Rosjanie bardzo często zmieniali też kolejnych włodarzy. I tak np. w ciągu kolejnych 2 lat było ich tu aż 24. To było jedno wielkie szaleństwo.                                               

- We wrześniu minęło 30 lat od Waszego pierwszego koncertu w Goleniowie...

- To był koncert dożynkowy w roku 1993. Dziś mamy w zespole 4 grupy – poczynając od grup dziecięcych - poprzez młodzież,  wreszcie osoby dorosłe – razem ponad sto osób. Jest jeszcze kapela młodzieżowa. Gramy i występujemy zawsze na żywo. Na dorobek zespołu składa się kilkanaście programów, suit oraz widowisk wielopokoleniowych, gdzie w widowiskach  uczestniczą dzieci, młodzież i dorośli.                                                                                                                                                        

- Współpracujcie bardzo aktywnie z Niemcami …                        

- Mamy aktualnie trzy grupy partnerskie: Danz und Speeldeel „Ihna” z Erlangen w Bawarii (Niemcy), Fritz-Reuter-Ensemble e.V. z Anklam MV (Niemcy) oraz Děcka z Buchlovic z Moraw (Czechy). Zespół jest też aktywnym członkiem Porozumienia Festiwali Polski Zachodniej. I tu pojawia się ważna kwestia. Bo choć duchowo jesteśmy z Kresów, to fizycznie jesteśmy z Pomorza. I aby ten problem rozwikłać - co jest nasze, a co nie, rozpoczęliśmy długą dyskusję. Jej wynikiem była decyzja o stworzeniu programu, który nas duchowo powiąże z naszą kresową tradycją oraz z drugiej strony, kiedy realizujemy „Wesele Pyrzyckie” to podkreślamy jednocześnie znaczenie kultury materialnej Pomorza (dokładniej Przedpomorza tylnego).


Najmłodsi artyści w czasie koncertu jubileuszowego 

Tutaj w okolice Pyrzyc, przyjeżdżało przed II wojną światową do pracy wielu Polaków. Ziemie te były i nadal są bardzo urodzajne – bo przeważają areały I klasy – czyli ziemia pszenno-buraczana. Obok Polaków przyjeżdżali tam Białorusini, Ukraińcy, Rosjanie, Czesi. I elementy folkloru tanecznego i muzycznego tych narodów można odnaleźć w kulturze pomorskiej. Jednym z ciekawszych tego przykładów jest „Krakowiak pomorski”, który na melodię polskiego krakowiaka posiada figury, będące konglomeratem wszystkich wspomnianych wcześniej narodowości. To właśnie tego „Krakowiaka  Pomorskiego” i Poloneza oraz „Tańce Kaszubskie” będziemy m.in. tańczyć wspólnie z IHNĄ z Erlangen w przyszłym roku w Brazylii.

- … gdzie mieszkają wysiedleni z Pomorza Zachodniego dawni mieszkańcy m.in. Waszego Goleniowa… 

- To - też jest bardzo ciekawa historia... bo 1 mln 100 tys. ludzi z naszych stron w roku 1945 zostało wysiedlonych. Około siedemset tysięcy z nich zamieszkało w Bawarii, a pozostali na północy Niemiec w okolicach Hamburga, Lubeki - a część z nich wyjechała nawet do Brazylii. I wszędzie tam powstawały zespoły pielęgnujące ich tradycyjny pomorski i niemiecki folklor. Do Brazylii jedziemy, aby pokazać, że wszystko może funkcjonować zupełnie inaczej – czyli normalnie, jeżeli darzymy się wzajemnym szacunkiem.  

Łącznie mamy za sobą ponad 80 wyjazdów zagranicznych i 850  koncertów w kraju i za                                                                                                                          granicą. Praktycznie zjeździliśmy całą Europę i kawałek Azji. A przed nami przyszłoroczne wyzwanie jakim jest wyjazd do Brazylii.   

- Co jest najważniejsze dla Was w tańcu...

- Taniec to także piękne i nie wyczerpane źródło rozwijania kreatywności i wielowymiarowego postrzegania świata. Daje też dużo radości, swobody i daje okazję do uwolnienia się od zwykłych trosk. I na pewno dużo bardziej socjalizuje niż smartfony. Bo bez prawdziwej bezpośredniej relacji, taniec nie istnieje. 

- Takich przeżyć więc Wam życzę i dziękuję za jubileuszową rozmowę.

Leszek WĄTRÓBSKI

Передплатити „Dziennik Kijowski” можна протягом року в усіх відділеннях зв’язку України