Nowe badania: zmiana nastrojów, a nie zerwanie relacji.
Centrum Mieroszewskiego opublikowało dwa raporty na podstawie badań opinii publicznej przeprowadzonych pod koniec 2025 roku w Polsce i w Ukrainie.
Badania poświęcone są wzajemnemu postrzeganiu Polaków i Ukraińców w warunkach wojny, migracji oraz długotrwałego obciążenia społeczeństw i instytucji państwowych.
Kluczowy wniosek obu raportów: odnotowane zmiany nastrojów społecznych nie oznaczają zerwania relacji ani utraty wzajemnego wsparcia. Dane wskazują na przejście od fazy nadzwyczajnej solidarności do bardziej pragmatycznych, instytucjonalnych relacji, w których rośnie znaczenie przewidywalności i jasnych reguł.
Polacy o Ukrainie: dominują oceny umiarkowane
Badanie przeprowadzone w Polsce pokazuje, że największą grupę respondentów stanowią osoby o neutralnych lub ambiwalentnych ocenach Ukraińców oraz relacji polsko-ukraińskich. Skrajnie pozytywne i skrajnie negatywne opinie pozostają w mniejszości.
Zmiany nastrojów dotyczą przede wszystkim kwestii praktycznych i polityki państwa – takich jak rynek pracy, dostęp do usług publicznych, funkcjonowanie granicy czy ekonomiczne skutki wojny – a nie stosunku do Ukraińców jako ludzi czy do Ukrainy jako państwa. Dane wskazują na korektę oczekiwań związaną z długotrwałym obciążeniem społecznym.
Wsparcie i jego organizacja
W kwestii pomocy uchodźcom widoczna jest rosnąca potrzeba lepszego uporządkowania i instytucjonalizacji wsparcia. Część respondentów krytycznie ocenia skalę i sposób organizacji pomocy, podczas gdy jedynie niewielki odsetek uważa ją za niewystarczającą. Świadczy to o przesunięciu debaty publicznej z pytania „czy pomagać” na pytanie „jak pomagać długofalowo i w sposób przewidywalny”.
UE i NATO: poparcie warunkowe
Badanie pokazuje, że poparcie dla integracji Ukrainy ze strukturami zachodnimi w Polsce ma charakter warunkowy i procesualny. Respondenci wiążą ewentualne członkostwo Ukrainy w UE i NATO ze spełnieniem konkretnych kryteriów oraz z kontekstem bezpieczeństwa, a nie z bieżącymi emocjami politycznymi.
Ukraińcy o Polsce: bliskość oznacza wysokie oczekiwania
Równoległe badanie przeprowadzone w Ukrainie wskazuje, że Polska pozostaje jednym z kluczowych punktów odniesienia dla ukraińskiego społeczeństwa – jako sąsiad, partner i kraj codziennego doświadczenia. Krytyczne oceny pojawiające się w badaniu dotyczą przede wszystkim działań instytucjonalnych i decyzji politycznych, a nie polskiego społeczeństwa.
Wysokie oczekiwania wobec Polski są bezpośrednim skutkiem jej szczególnej roli po 2022 roku oraz doświadczenia ścisłej współpracy, a nie braku wdzięczności za udzieloną pomoc.
Dane sondażowe jako narzędzie zapobiegania eskalacji
Autorzy raportów podkreślają diagnostyczny charakter badań. Ich celem jest identyfikacja potencjalnych obszarów napięć, zanim przerodzą się one w trwałe konflikty społeczne lub polityczne. Wyniki pokazują, że nieprzewidywalność, niejasna komunikacja oraz przeciążenie instytucji sprzyjają radykalizacji debaty publicznej.
„Relacje sąsiedzkie w warunkach wojny i migracji nieuchronnie przechodzą przez fazę napięć. Rzetelne dane pomagają zrozumieć ten proces i odpowiedzialnie nim zarządzać” — podkreślają autorzy badań.
