14 maja w ogrodach prastarego Soboru Mądrości Bożej, pamiętającego czasy Jarosława Mądrego, rozbrzmiewały słowa hymnów trzech państw – Polski, Litwy i Ukrainy w wykonaniu Orkiestry Reprezentacyjnej Sił Zbrojnych Ukrainy pod kierownictwem pułkownika Igora Bykowskiego.
Tu, w sercu Kijowa, w obliczu trwającej wojny, przedstawiciele Polski i Litwy spotkali się z ukraińskimi partnerami, by uczcić 235. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Uroczystość stała się nie tylko okazją do refleksji historycznej, ale przede wszystkim manifestacją jedności i wsparcia dla Ukrainy na jej drodze do Unii Europejskiej.
Ceremonię zainaugurowali ambasadorowie Polski i Litwy: Piotr Łukasiewicz i Inga Stankevičienė. W uroczystości wzięli udział przedstawiciele najwyższych władz ukraińskich, w tym wicepremier ds. integracji europejskiej i euroatlantyckiej Taras Kaczka, a także ministrowie, dyplomaci, deputowani, wolontariusze, duchowni i dziennikarze. W przyjęciu uczestniczyło również liczne grono przedstawicieli polskiej społeczności z całej Ukrainy, zrzeszonych w Związku Polaków Ukrainy oraz Federacji Organizacji Polskich na Ukrainie oraz przedstawiciele niezależnych polskich organizacji.
Wydarzenie podkreśliło głębokie więzi łączące trzy narody oraz wspólne wartości, na których opiera się europejska wspólnota demokratycznych państw.
Polska: „Wierchowieństwo prawa jest silniejsze od władzy politycznej”
Chargé d’Affaires a.i. Rzeczypospolitej Polskiej w Ukrainie Piotr Łukasiewicz rozpoczął swoją przemowę od uroczystego powitania: „Bracia Polacy, bracia Litwini, bracia kozackiego rodu, witajcie!” Następnie podkreślił, że Konstytucja 3 Maja była dokumentem, „który przez stulecia wzbudzał pragnienie wolności, porządku i odpowiedzialnego rządzenia”, a także „aktem wyboru” i „próbą stworzenia państwa, gdzie prawo wyznacza granice władzy, a nie odwrotnie”.
W odniesieniu do współczesnej sytuacji Ukrainy ambasador zaznaczył: „Polska od początku agresji rosji przeciw Ukrainie stała na straży jej niezależności i prawa do wyboru własnej drogi”. Dodał, że Polska widzi w Ukrainie „nie tylko sąsiada, ale i europejskiego partnera, który podziela cywilizacyjne wartości”.
Polski dyplomata wyraźnie podkreślił, że droga do Unii Europejskiej wymaga konkretnych reform: „Członkostwo w UE to nie tylko flaga i obecność przed instytucjami europejskimi. To przede wszystkim system wartości i instytucji, które chronią obywateli przed arbitralnością”. Wymienił kluczowe obszary: reformę systemu sądowniczego, walkę z korupcją, przejrzystość finansów publicznych oraz ochronę dziennikarzy i społeczeństwa obywatelskiego.
W jednym z najważniejszych fragmentów swojego wystąpienia stwierdził: „Wierchowieństwo prawa jest silniejsze od jakiejkolwiek władzy politycznej”.
Polska deklaracja wsparcia przybiera również konkretne formy ekonomiczne. Ambasador wymienił: „Teraz tworzymy polski model współpracy obronnej, w ramach której wspólnie rozwijamy uzbrojenie, by zapewnić siłom zbrojnym Ukrainy i Polski nowoczesny sprzęt wojskowy”. Wspomniał także o działalności firm takich jak Orlen, PZU i Credo Bank, które aktywnie inwestują w ukraińską gospodarkę.
Przemówienie zakończył słowami: „Polska ceni te wysiłki. Wierzymy, że zwycięstwo Ukrainy i sprawiedliwy pokój to zwycięstwo dla całej Europy”.
Litwa: „Słabość rzadko powstrzymuje agresję, częściej ją prowokuje”
Ambasador Litwy Inga Stankevičienė, przypomniała historyczne znaczenie Konstytucji 3 Maja jako „pierwszej pisanej konstytucji w Europie i drugiej na świecie”. Podkreśliła jednak, że prawdziwe znaczenie tego dokumentu tkwi gdzie indziej: „To, co czyni tę datę naprawdę znaczącą, to nie tylko jej miejsce w historii, ale także to, że była ona próbą odpowiedzi na znacznie trudniejsze pytanie: jak państwo ma odpowiedzieć, gdy wolność wydaje się krucha, reformy nie mogą być już odkładane, a przyszłość jest niepewna”.
Ambasador Stankevičienė przeprowadziła wyraźną paralelę historyczną: „Tak samo jak pod koniec XVIII wieku, gdy reformatorska Rzeczpospolita stawała się coraz większą przeszkodą dla imperialistycznych państw, dziś demokratyczna i europejska Ukraina jest taką samą przeszkodą dla rosji, która wciąż żyje w swoich stuletnich iluzjach”.
Litewska dyplomatka przypomniała kluczową lekcję z historii: „Pokój, suwerenność i państwo prawa zachowują się tylko wtedy, gdy są aktywnie bronione. Słabość rzadko powstrzymuje agresję, częściej ją prowokuje”. Wyraziła również przekonanie, że „z Ukrainą Europa i Unia Europejska stanie się silniejsza, bezpieczniejsza, bardziej odporna i wreszcie prawdziwym graczem geopolitycznym”. Zaapelowała jednocześnie: „Ukraina musi odrobić swoją pracę domową i wierzymy, że to zrobi. Ale Europa również musi odrobić swoją pracę domową – przeprowadzić reformy i uczynić członkostwo Ukrainy w UE rzeczywistością do 2030 roku”.
Wspólna droga
Uroczystość w Kijowie pokazała, że mimo upływu stuleci, wartości zapisane w Konstytucji 3 Maja pozostają aktualne. Jak podkreślił polski ambasador: „Wolność i prawo nie są dane raz na zawsze. Wymagają opieki, odnowy i obrony”.
Obaj dyplomaci zakończyli swoje wystąpienia okrzykami jedności: „Niech żyje wolna, suwerenna i demokratyczna Ukraina. Niech żyje Polska, niech żyje Litwa. Chwała Polsce, chwała Litwie i chwała Ukrainie!”
Wydarzenie w Kijowie to nie tylko hołd historii, ale przede wszystkim wyraz solidarności i wiary w to, że wspólne wartości demokratyczne, państwo prawa i europejska jedność są fundamentem, który pozwoli Ukrainie wygrać zarówno na polu walki, jak i w budowaniu nowoczesnego, europejskiego państwa.
Andżelika Płaksina
