Wśród ukraińskich literatów, którzy budują dialog kulturowy między Ukrainą a Polską, szczególne miejsce zajmuje Stanisław Szewczenko – poeta, dziennikarz, tłumacz oraz wieloletni popularyzator literatury polskiej w Ukrainie. Jego twórczość stała się ważnym elementem polsko-ukraińskich relacji kulturalnych, a przekłady poezji polskiej otworzyły przed ukraińskim czytelnikiem nowe nazwiska, obrazy i duchowe sensy.
19 maja w Narodowe Muzeum Literatury Ukrainy odbyła się prezentacja antologii poezji polskiej, trzeciej z rzędu, pt. „Z Ukrainą w sercu” (wydawnictwo „Kameniar”, Lwów, dyrektor wydawnictwa i redaktor antologii Dmytro Sapiga) w przekładzie Stanisława Szewczenki.
Na spotkanie przybyła konsul Wydziału Konsularnego przy Ambasadzie RP w Kijowie Anna Babiak-Owad, a także wybitne postacie kultury ukraińskiej i polskiej.
Spotkanie poprowadzili Dmytro Czystiak – ukraiński poeta, tłumacz, literaturoznawca oraz dyplomata kultury, znany z popularyzacji literatury europejskiej, zwłaszcza polskiej i francuskiej oraz Ołesia Sinczuk – poetka, kompozytorka, śpiewaczka i pianistka poetka, laureatka Międzynarodowych Konkursów Muzycznych i Poetyckich. Przybliżyli oni uczestnikom twórczość literacką autora nowej antologii, prezentując w jego tłumaczeniu na język ukraiński poezji polskiej.
Wśród gości był profesor Rostysław Radyszewski – ukraiński literaturoznawca, polonista, tłumacz, poeta i pedagog. Od wielu lat związany z Kijowskim Uniwersytetem Narodowym im. T. Szewczenki, gdzie kieruje Katedrą Polonistyki oraz Centrum Polonistyki.
W wydarzeniu uczestniczyła również Natalia Sydiaczenko – ukraińska redaktorka, tłumaczka oraz badaczka polsko-ukraińskich związków kulturalnych, która aktywnie zajmuje się przekładami i redakcją literacką materiałów o tematyce polskiej oraz ukraiński pisarz Igor Kruczyk.
Obecna była również dyrektor Prywatnego Kijowskiego Gimnazjum Lingwistycznego oraz prezes Kijowskiego Polskiego Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowego im. Adama Mickiewicza Walentyna Daszkowska, do którego od wielu lat należy również Stanisław Szewczenko.
Do nowej antologii weszły utwory tak wybitnych poetów jak: Franciszek Karpiński, Antoni Malczewski, Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Jarosław Iwaszkiewicz, a także Czesław Miłosz, Wisława Szymborska, Zbigniew Herbert, Karol Wojtyła, Urszula Kozioł.
Stanisław Szewczenko urodził się 23 maja 1947 roku na Czernihowszczyźnie, jednak znaczną część swojego życia twórczego związał z Kijowem. Jest członkiem Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, kieruje sekcją poetów kijowskiej organizacji NSPU, pracował jako dziennikarz oraz autor audycji radiowych. Za wkład w rozwój literatury i dialogu kulturowego został uhonorowany tytułem Zasłużonego Działacza Sztuki Ukrainy oraz Zasłużonego Działacza Kultury Polskiej.
Poetycki świat Stanisława Szewczenki wyróżnia się liryzmem, refleksją filozoficzną oraz szczególną uwagą poświęconą wartościom duchowym. Jest autorem licznych tomików poetyckich, które zdobyły uznanie zarówno na Ukrainie, jak i poza jej granicami. Szczególnie istotny pozostaje jednak jego wkład w tłumaczenie poezji polskiej na język ukraiński.
Ważne miejsce w biografii twórczej pisarza zajmuje praca nad antologiami poezji polskiej. Jednym z najważniejszych projektów była antologia współczesnej poezji polskiej „Dlatego że są”, wydana przez wydawnictwo „Kameniar” w 1996 roku (pierwsze wydanie) oraz ponownie w 2005 roku (drugie wydanie, poszerzone o przekłady innych tłumaczy). Publikacje te stały się znaczącym wydarzeniem w życiu kulturalnym Ukrainy, gdyż po długiej przerwie ukraiński czytelnik otrzymał możliwość zapoznania się z szeroką panoramą polskiej poezji XX wieku. Do antologii weszły utwory tak wybitnych poetów, jak: Czesław Miłosz, Wisława Szymborska, Zbigniew Herbert, Tadeusz Różewicz oraz Jan Twardowski.
Szczególne miejsce w działalności translatorskiej Stanisława Szewczenki zajmuje twórczość Karola Wojtyły. Ukraiński poeta przełożył wybrane poematy, sonety oraz lirykę religijną przyszłego papieża, starając się jak najwierniej oddać głębię filozoficznej i duchowej refleksji polskiego autora. Badacze podkreślają, że Szewczence udało się połączyć precyzję artystyczną z subtelnym wyczuciem rytmu i duchowej atmosfery oryginału.
Dzięki wieloletniej pracy Stanisława Szewczenki ukraiński czytelnik odkrył nie tylko klasyków literatury polskiej, lecz także współczesnych poetów polskich. Jego przekłady wyróżniają się melodyjnością, dbałością o styl autora oraz głębokim rozumieniem polskiej tradycji kulturowej. Sam tłumacz wielokrotnie podkreślał, że przekład poezji jest nie tylko pracą językową, ale przede wszystkim duchowym i kulturowym dialogiem między narodami.
Warto również podkreślić, że Stanisław Szewczenko przez wiele lat utrzymywał twórcze kontakty z polskimi pisarzami, uczestniczył w międzynarodowych festiwalach literackich oraz polsko-ukraińskich spotkaniach kulturalnych. Jego działalność stała się przykładem tego, w jaki sposób literatura może łączyć narody i sprzyjać wzajemnemu zrozumieniu między państwami.
Andżelika Płaksina
