17 września 1939 roku rozpoczął się jeden z najbardziej tragicznych rozdziałów w historii Polski. Tego dnia Związek Sowiecki dokonał zbrojnej agresji na Rzeczpospolitą Polską, realizując ustalenia zawarte wcześniej w tajnym protokole paktu Ribbentrop-Mołotow. Był to początek wielkiej tragedii narodu polskiego, której skutki dotknęły również wiele innych narodów Europy.
Pamięć o tych wydarzeniach jest szczególnie ważna w Ukrainie, gdzie znajdują się miejsca spoczynku tysięcy ofiar sowieckiego terroru. Jednym z nich jest Bykownia pod Kijowem.
W 87. rocznicę sowieckiej agresji na Polskę na terenie Narodowego Historyczno-Memorialnego Rezerwatu „Bykowniańskie Mogiły” odbyły się uroczystości upamiętniające ofiary tamtych wydarzeń. Spotkanie miało miejsce zarówno w polskiej, jak i ukraińskiej części memoriału.
Pod krzyżem upamiętniającym polskie ofiary sowieckiego terroru zgromadzili się przedstawiciele Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Kijowie, Attaché Obrony płk Andrzej Cholewa, Oficer Łącznikowy Polskiej Policji mł. insp. Paweł Majcher, przedstawiciele polskich organizacji działających w Ukrainie – Związku Polaków Ukrainy (ZPU) i Federacji Organizacji Polskich na Ukrainie (FOPnU) – oraz przedstawiciele Rezerwatu Historyczno-Memorialnego „Bykowniańskie Mogiły”.
Obecnych powitali konsul RP Paweł Owad oraz attaché obrony płk Andrzej Cholewa, który niedawno rozpoczął swoją kadencję w Kijowie. W intencji zamordowanych i wszystkich ofiar sowieckiego terroru modlitwę poprowadził ordynariusz diecezji kijowsko-żytomierskiej bp Witalij Krywicki.
Bykownia to miejsce szczególne. Cisza tego cmentarza, tysiące mogił i krzyże przypominają, że za wielkimi wydarzeniami historycznymi kryją się losy konkretnych ludzi – ich rodzin, marzeń, pracy i życia. Dlatego uroczystości rocznicowe nie są jedynie wspomnieniem przeszłości. Są także wyrazem szacunku dla ofiar i świadectwem, że prawda, nawet przez dziesięciolecia skrywana, nie może zostać wymazana.
Tegoroczne spotkanie miało charakter skupiony i pełen zadumy. Smutek i pamięć o pomordowanych łączyły się z poczuciem wspólnoty oraz odpowiedzialności za zachowanie prawdy historycznej.
Dziś, gdy Ukraina już piąty rok broni swojej niepodległości przed rosyjską agresją, pamięć o 17 września 1939 roku nabiera szczególnego, współczesnego znaczenia. Historia nie jest bowiem jedynie zamkniętym rozdziałem. Wydarzenia sprzed 87 lat pozostają ważną częścią pamięci obu narodów i przypominają, jak wysoką cenę płacą państwa i społeczeństwa, gdy ich suwerenność, wolność i prawo do samostanowienia są deptane przez agresora.
W Bykowni, wśród mogił Polaków i Ukraińców, ta pamięć nabiera szczególnego znaczenia. Łączy doświadczenie dwóch narodów, które w XX wieku doświadczyły brutalności systemu sowieckiego, z doświadczeniem Ukrainy, która dziś ponownie staje w obliczu rosyjskiej agresji.
Andżelika Płaksina
(Zdjęcia autora)
