W dniach 8–11 października 2026 roku w Brukseli i Comblain-la-Tour odbyło się Forum Polonii Europejskiej „Polonia w Europie – współpraca, odpowiedzialność, przyszłość”, zorganizowane przez Europejską Unię Wspólnot Polonijnych. Spotkanie zgromadziło przedstawicieli organizacji polonijnych, stwarzając przestrzeń do wymiany doświadczeń, rozmowy o wyzwaniach współczesnej Polonii i poszukiwania nowych form współpracy. W forum uczestniczyła Lesia Jermak, prezes Związku Polaków Ukrainy, która wzięła udział w panelu dyskusyjnym poświęconym wolontariatowi polonijnemu. Była to okazja nie tylko do zaprezentowania doświadczeń ZPU, lecz także do podzielenia się osobistą refleksją na temat odpowiedzialności za wspólnotę, siły ludzkiej solidarności i znaczenia działania w czasach, kiedy tak wiele zależy od wzajemnego wsparcia.
Forum rozpoczęło się w Ambasadzie Rzeczypospolitej Polskiej w Brukseli. Wydarzenie otworzyła Barbara Wojda, prezes Europejskiej Unii Wspólnot Polonijnych, a uczestnicy otrzymali również list od Małgorzaty Kidawy-Błońskiej, Marszałek Senatu RP. W centrum rozmów znalazły się przyszłość polskich wspólnot poza granicami kraju, współpraca międzypokoleniowa, aktywność społeczna oraz wzmacnianie więzi z Polską. Różnorodność doświadczeń uczestników pokazała, jak wiele łączy Polaków żyjących w różnych krajach, ale też jak odmienne warunki wpływają na ich codzienną działalność.
Szczególnym momentem forum był panel dyskusyjny poświęcony wolontariatowi polonijnemu, w którym głos zabrała Lesia Jermak. Dzieląc się doświadczeniami Związku Polaków Ukrainy, podkreśliła znaczenie ludzi, którzy często bez rozgłosu, poświęcając swój czas i energię, tworzą inicjatywy służące innym. Z perspektywy wieloletniej działalności społecznej wolontariat nie jest dla niej jedynie formą pomocy. To sposób budowania wspólnoty, szkoła odpowiedzialności i dowód na to, że nawet niewielka inicjatywa może uruchomić wielką energię, jeśli znajdą się ludzie gotowi działać razem.
Szczególny wymiar ma to doświadczenie w Ukrainie, gdzie pełnoskalowa wojna zmieniła codzienność milionów ludzi, nie oszczędzając również polskich organizacji. – Za każdą inicjatywą stoją konkretni ludzie: ich czas, emocje, troska i gotowość do pomocy. W naszych warunkach ta gotowość nabiera szczególnego znaczenia. Działamy mimo alarmów, zagrożenia i niepewności, bo wiemy, że wspólnota potrzebuje siebie nawzajem – to sens, który wybrzmiewa w doświadczeniach Związku Polaków Ukrainy. Dla Lesi Jermak ważne jest, by o wolontariacie mówić nie tylko jako o organizowaniu wydarzeń czy realizacji projektów, ale przede wszystkim jako o postawie, która pozwala zachować człowieczeństwo, bliskość i poczucie odpowiedzialności nawet w najtrudniejszych okolicznościach.
Podczas panelu przedstawione zostały inicjatywy realizowane przez ZPU, m.in. „Serce dla Żołnierza”, akcja „Pomoc na front – Polonez łączy” oraz projekt „Polska Szafa”. Choć każda z nich odpowiada na inne potrzeby, łączy je przekonanie, że wspólnota nie powstaje wyłącznie dzięki deklaracjom, buduje się poprzez konkretne działania. To inicjatywy, w których ludzie spotykają się wokół wspólnych wartości, rozwijają pomysły i uczą się współodpowiedzialności.
Ważnym wątkiem rozmowy była także młodzież i jej rola w przyszłości Polonii. Doświadczenia ZPU związane z działalnością Sektora M pokazują, że młodzi ludzie chcą być aktywnymi współtwórcami swoich środowisk, a nie jedynie odbiorcami gotowych propozycji. Potrzebują przestrzeni do realizacji własnych pomysłów, zaufania i możliwości zdobywania doświadczenia. Właśnie dlatego rozwijanie wolontariatu młodzieżowego jest inwestycją w przyszłość organizacji polonijnych.
– Chciałabym, aby młodzi ludzie mieli poczucie, że polskość to nie tylko dziedzictwo, które otrzymują, ale również wspólnota, którą mogą współtworzyć. Kiedy dajemy im przestrzeń do działania, dajemy im także szansę, by poczuli się odpowiedzialni za jej przyszłość – taką perspektywę wyznaczają działania skierowane do młodego pokolenia w ZPU.
Udział w forum był również okazją do przedstawienia specyfiki pracy polskich organizacji w Ukrainie. Z jednej strony ich działalność obejmuje edukację, kulturę, pielęgnowanie tradycji i budowanie więzi międzypokoleniowych, z drugiej – odbywa się w warunkach, których nie da się porównać z codziennością wielu środowisk polonijnych w Europie. Lesia Jermak podkreśla znaczenie wzajemnego zrozumienia: doświadczenia Polaków w Ukrainie mogą inspirować innych, ale powinny również przypominać, że za aktywnością organizacji stoją ludzie potrzebujący solidarności i realnego wsparcia.
Forum Polonii Europejskiej w Brukseli pokazało, że siła Polonii tkwi w ludziach, którzy potrafią współpracować ponad granicami, dzielić się doświadczeniem i podejmować odpowiedzialność za przyszłość swoich wspólnot. Dla Związku Polaków Ukrainy udział w tym wydarzeniu był możliwością podzielenia się doświadczeniem, ale również przypomnieniem, że za każdym projektem stoją relacje, emocje i codzienna praca ludzi, którzy nie rezygnują z działania mimo trudności. Wolontariat nie zawsze jest widoczny, nie zawsze przynosi natychmiastowe efekty, ale właśnie dzięki niemu rodzi się zaufanie i trwałość wspólnoty.
Karolina Milena Jermak
(Zdjęcia autora)
