30 sierpnia 2026 roku w Katedrze Świętego Aleksandra w Kijowie zabrzmiał najstarszy hymn rycerstwa polskiego. Śpiewem „Bogurodzicy” uczestnicy nabożeństwa z okazji Święta Wojska Polskiego rozpoczęli modlitwę w intencji Wojska Polskiego, Zbrojnych Sił Ukrainy, ŚP Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego, ŚP Atamana Symona Petlury, ŚP generała Marka Bezruczki i wszystkich polskich i ukraińskich żołnierzy walczących o Niepodległość Polski i Ukrainy w 1920 roku. Prawdopodobnie po raz pierwszy od maja 1920 roku, kiedy to wojska Rzeczypospolitej Polskiej i Ukraińskiej Republiki Ludowej wyzwoliły stolicę Ukrainy, Kijów usłyszał tę pieśń, która również była hymnem rycerstwa rusińskiego. Śpiewał ją na pewno na polach Grunwaldu w 1410 roku Iwan Kosuszyk rycerz Ziemi Halickiej, który za męstwo w tej bitwie został uhonorowany przez króla Władysława Jagiełłę nadaniem dwóch wsi. To najstarszy zapis w polskich kronikach, który wymienia z imienia rusińskiego rycerza.
Uroczystości Święta Wojska Polskiego celowo zostały przeniesione na 30 sierpnia, ponieważ od 29 do 31 sierpnia 1920 roku trwała obrona Zamościa, a organizatorzy chcieli podkreślić wagę tej bitwy. Tę starą twierdzę broniła 6 Siczowa Dywizja Strzelców Ukraińskiej Republiki Ludowej pułkownika Marka Bezruczki, który był również dowódcą obrony miasta (awans generalski był efektem tego boju) wspomagana przez 31 pułk Strzelców Kaniowskich pod dowództwem majora Mikołaja Bołtucia. 1 Armia Konna Siemiona Budionnego została powstrzymana. Bohaterska obrona Zamościa przez Ukraińców i Polaków przyczyniła się walnie do pokonania bolszewików w Bitwie Warszawskiej.
Zostały złożone kwiaty pod pomnikiem „Oficerom Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej – urodzonym w Kijowie”. To niestety jedyny pomnik w stolicy Ukrainy poświęcony żołnierzom Ukraińskiej Republiki Ludowej… Zebrani odśpiewali hymny Ukrainy i Polski, odmówili modlitwę w intencji ukraińskich i polskich żołnierzy a następnie delegacja Polaków, obywateli Ukrainy, w osobach Witalija Ostrowskiego i Romana Nikiforuka oraz przybyłego z Polski Marka Łukaniuka złożyła kwiaty. Złożono też kwiaty na Cmentarzu Bajkowa na kwaterze Żołnierzy Polskich poległych w 1920 roku w walkach o wyzwolenie Kijowa.
Odbyła się Msza Święta celebrowana w języku polskim, której przewodniczył Jego Ekscelencja Ksiądz Biskup Aleksander Jazłowiecki, Biskup Pomocniczy Diecezji Kijowsko-Żytomierskiej, który również wygłosił kazanie. Można je podzielić na dwie części. Pierwsza – poświęcona była przypadającej tego dnia rocznicy konsekracji świątyni Świętego Aleksandra, Druga – odnosiła się do Święta Wojska Polskiego, rocznicy obrony Zamościa i obecnej zbrodniczej agresji rosyjskiej na Ukrainę. To kazanie było głębokim przesłaniem wiary, nadziei i duchowej refleksji.
W siedzibie Misji Stauropigii Patriarchatu Ekumenicznego na Ukrainę, która mieści się przy cerkwi Świętego Andrzeja, odbyło się spotkanie poświęcone rocznicy obrony Zamościa. Najpierw Witalij Ostrowski zapoznał zgromadzonych z historią obrony „Padwy Północy” przed bolszewikami, o roli 6 Dywizji Strzelców Siczowych i samego generała Marka Bezruczki w tych walkach i jakie to ma dzisiaj znaczenie. Opowiedział o polsko-ukraińskim braterstwie broni i o Polakach, którzy teraz walczą i oddają życie w obronie Ukrainy. Podkreślił, że naszym obowiązkiem jest pomaganie Ukraińcom w ich bohaterskiej walce.
Następnie Marek Łukaniuk przedstawił dzieje sojuszu polsko-ukraińskiego począwszy od jego zawarcia w kwietniu 1920 roku. Opisał rozmowy pokojowe z bolszewikami i zdradę w Rydze (delegacja polska zdominowana przez polityków obozu narodowego zgodziła się, żeby to bolszewicy reprezentowali Ukrainę) i rolę Marszałka Józefa Piłsudskiego, który po powrocie do władzy w 1926 roku wyraził zgodę i wyasygnował pieniądze na odbudowę w konspiracji Sił Zbrojnych Ukraińskiej Republiki Ludowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czego wynikiem była służba kontraktowa oficerów URL w Wojsku Polskim i ich udział w obronie Polski przed najazdem niemieckim i sowieckim w 1939 roku.
Trzecim prelegentem był Elchan Nurijew, politolog, dziennikarz i ekspert od spraw Rosji. W swoim wystąpieniu poruszył kwestię bezpieczeństwa państw Międzymorza, przestrzegł przed wpływami Moskwy ukazując mechanizmy jej działania, podkreślił konieczność współpracy polsko-ukraińskiej.
Uroczystości obchodów Święta Wojska w Kijowie zostały zorganizowane z inicjatywy Fundacji „Polonia – Ruthenia”, Federacji Organizacji Polskich na Ukrainie, Legionu Polskiego i Klubów Służby Niepodległości.
Marek Łukaniuk
