Dziś: poniedziałek,
21 czerwca 2021 roku.
Pismo społeczne, ekonomiczne i literackie
Historia
TERAŹNIEJSZOŚĆ I PERSPEKTYWY

Po rozpadzie Związku Radzieckiego podróż z Kijowa do Warszawy przez Brześć stała się trudniejsza, z uwagi na dodatkową kontrolę graniczną na granicy Ukrainy i Białorusi. Z tego względu do przejazdu bezpośrednich pociągów między Ukrainą i Polską została przygotowana trasa przez przejście graniczne Jagodyn (Jagodzin) – Dorohusk i dalej przez Chełm – Lublin - Dęblin.

Dzięki byłemu ministrowi transportu Ukrainy Grzegorzowi Kirpie, który w tych latach obejmował posadę kierownika Lwowskiej Kolei, na stacji Jagodyn powstał punkt przestawiania wagonów pasażerskich z toru o szerokości 1520 mm na tor europejski (1435 mm). Co prawda, punkt ten może przestawić jednocześnie tylko 5...

 
Wsiąść do pociągu…


Pociągi między Kijowem a Warszawą kursowały przez stację Brześć Pasażerski aż do 1995 roku

Latem 1914 roku wybuchła wojna, jaką teraz znamy jako I światową. Regularne przewozy kolejowe pasażerskie w kierunku zachodnim dość szybko się urwały, chociaż i nie gwałtownie z chwilą jej wybuchu, ale już 1 sierpnia. A odnowiono je dopiero na początku lat dwudziestych XX stulecia i już w międzynarodowym formacie.

Okres międzywojenny

Możliwość podróżowania pomiędzy Kijowem a Warszawą istotnie ograniczona została w okresie przedwojennym, ponieważ po powstaniu...

 
Co siódmy Polak pochodzi z Kresów

Wielu Polaków w dalszym ciągu zamieszkuje tereny Kresów. Są to ludzie, którzy oparli się rusyfikacji i pozostali w miejscu, które nadal nazywają domem. Tworzą Polskie związki, kluby i działają razem na rzecz podtrzymania kultury Polskiej, która przez ponad pół tysiąclecia oferowała cywilizację europejską jako alternatywę dla mentalności moskiewskiej. Rodzaju mentalności, która wyrosła sama w sobie z traumy, pozostawionej na Rusi przez hordy mongolskie. Mentalność, która po dziś dzień pozostaje w umysłach Rosjan i jest nadal w pewnym sensie dzika, nieujarzmiona.

Kresy były istotnym rozdziałem w historii Rzeczpospolitej. Jednak, terytorium, które...

 
Część I. W czasach Cesarstwa Rosyjskiego

Dziś to pytanie brzmi trochę dziwnie: między stolicami Ukrainy i Polski latają samoloty, kursują autokary, pociągi. A zatem z Kijowa do Warszawy można dostać się na skrzydłach, a także po ziemi: autobusem, samochodem i pociągiem – zarówno z przesiadką, jak i w połączeniu bezpośrednim.

Ale nie zawsze tak było: odległość prawie 800 km, jaka oddziela nasze miasta, w ciągu setek lat można było podołać tylko w jeden sposób: powozem konnym. Taka wędrówka trwała zazwyczaj 10-12 dni, a w najlepszym razie – blisko tygodnia.  I tak było zarówno 500, jak i 200 lat temu. Czyli wszystko się zmieniło dopiero gdzieś 150 lat temu, kiedy na terenach europejskiej części Cesarstwa...

 
Polskie historie

Rzeczą niezwykle ważną rzeczą jest to, aby każda osoba znała historię swojej rodziny - kim jest, skąd pochodzą jej przodkowie. Często w rodzinie pieczołowicie przechowywane są małe rodzinne drogocenne dla pamięci artefakty rodowe. Przekazywane są one z pokolenia na pokolenie, z dziadka na wnuka i tak dalej, bez końca…

Ta niewielka ikonka pobywała niemal w każdym zakątku naszego globu: w Polsce, Francji, USA, Argentynie, Włoszech, Hiszpanii i oto wreszcie w Wielkiej Brytanii. Ciotka, przekazując ikonkę siostrzeńcowi udobitniała :„Jeśli źle się poczujesz, gdziekolwiek będziesz, pokaż tę ikonę każdemu Polakowi, a on ci pomoże!?”.

W Argentynie było mi naprawdę bardzo źle, wydawało...

 
Generał mitologizowany w czasach PRL

„Dziwna, blada twarz, której nigdy nie chwytała opalenizna, sokole oczy, duży nos, wąskie wargi i ogolona głowa, poznaczona zmarszczkami i bliznami” – tak Ernest Hemingway opisywał gen. Golza w powieści „Komu bije dzwon”. Jej akcja toczy się podczas wojny domowej w Hiszpanii, a za postacią Golza kryje się gen. Karol Świerczewski, działający w Hiszpanii pod ps. Generał Walter. Urodzony w Warszawie komunista, który od rewolucji bolszewickiej służył Sowietom. Hemingway opisuje „Waltera” jako surowego, sprawnego dowódcę,

Ciekawsze od samego opisu Świerczewskiego jest to, czego...

 
Tak było

Każdy wolny człowiek ma swoje życie osobiste, w przeciwieństwie do innych, przejawia się ono w różnorodnym postrzeganiu tych samych rzeczy i wydarzeń, co zachęca do komunikacji i uaktywnia umiejętność wyrażania swoich myśli, słuchania innych, formułowania osobistych poglądów na wydarzenia na świecie. W takich warunkach człowiek staje się osobą, która samodzielnie wybiera swoje zachowanie i przyszłe przeznaczenie.

W niewoli losy ludzi stają się ogółem bardzo podobne, różnice są zatarte, wszystko staje się monotonne, przewidywalne, uczucia przytępione, komunikacja nie ma większego sensu, ponieważ każdy ma prawie taki sam odbiór otoczenia, które tylko częściowo kształtuje osobowość, a w większym stopniu przez propagandowy wpływ ideologicznych struktur autorytarnego państwa i jego organów karnych. Państwo tworzy jedyną oficjalną opinię publiczną zgodnie ze swoimi potrzebami....

 
Nasze dzieje


Prof. Bohdan Hud

Pozycja o powyższym tytule jest kolejną próbą historiograficznego, całościowego ogarnięcia tego skomplikowanego tematu podjętą przez historyka z Ukrainy.

Autor książki Bohdan Hud to profesor Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Franki we Lwowie, jeden z najwybitniejszych badaczy stosunków polsko-ukraińskich, członek Polsko-Ukraińskiego Forum Partnerstwa, autor wielu ważnych prac na tematy polsko-ukraińskie.

Opracowanie jest efektem jego wieloletnich badań i studiów nad materiałami archiwalnymi z Polski i Ukrainy oraz nad obfitą historiografią, literaturą piękną, materiałami statystycznymi i prasowymi z Ukrainy,...

 
Socjologia

W przedwojennej Polsce dwukrotnie podejmowano tytaniczną pracę, konieczną dla zewidencjonowania ludności kraju. Spisy miały oczywiste mankamenty, ale stanowią najcenniejsze źródło wiedzy o mieszkańcach II Rzeczpospolitej.

Pierwszy spis powszechny odbył się w 1921 roku. Nie objął całego terytorium, bo nierozstrzygnięta pozostawała kwestia przynależności Wilna oraz Górnego Śląska.

Pierwszy spis z wątpliwościami. Ludność Polski w 1921 roku

Dane ich dotyczące doszacowano po fakcie w oparciu o prowizoryczny spis zorganizowany przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich w 1919 roku oraz o już mocno leciwy spis niemiecki z 1911 roku.

W liczbach panował też pewien chaos, bo część spisu przeprowadziły władze wojskowe, kierujące się odmienną metodologią. Co więcej skoszarowanych żołnierzy nie uwzględniano w populacji poszczególnych obszarów.  Z...

 

81 lat temu wybuchła II wojna światowa, wybuchła na skutek ataku hitlerowskich Niemiec na Polskę.  Wojna ta  uznawana jest za największą wojnę światową w historii naszej planety. Uczestniczyło w niej 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln ludzi z bronią. Według różnych szacunków, śmierć na froncie poniosło od 50 do 78 milionów ludzi.

Wrzesień 1939 roku w pamięci Polaków kojarzy się z pierwszymi ofiarami brunatno-czerwonej agresji ze strony dwóch sąsiadów – hitlerowskich Niemiec i stalinowskiego ZSRS.

Wrzesień 1941 w pamięci mieszkańców stolicy Ukrainy to też miesiąc, który budzi smutne wspomnienia, o czasach kiedy to rozegrał się tragiczny finał bitwy o Kijów opłaconej życiem ponad 700 tysięcy walczących o miasto.

Bitwa pod Kijowem w 1941 r. to miejsce największego jednorazowego zwycięstwa operacyjnego Wehrmachtu w czasie II wojny światowej. Co ciekawe...

 

Uczennice Gimnazjum Sióstr Urszulanek w Stanisławowie. W środku Matka Maurycja - przełożona szkoły, obok niej z prawej Czesława Tyberska - nauczycielka, niżej, w białej bluzce - Zofia Zającówna - również nauczycielka, obie zamordowano w 1941 r. w Czarnym Lesie. Na górze od prawej: Niemczykówna, druga - Janina Dąbrowska - właścicielka sztambucha, po wojnie księgowa w cukrowni w Otmuchowie, rok 1939. Zdjęcie ze zbiorów Janiny Dąbrowskiej z Otmuchowa
(Zdjęcie ze zbiorów Janiny Dąbrowskiej z Otmuchowa 29 czerwca 2013)

Przez dwa wieki wśród młodzieży europejskiej królował sztambuch. Niemal każda panienka za punkt honoru uważała posiadanie oprawionego,...

 

1914-18 - I wojna światowa

1914 - Utworzenie Polskiej Organizacji Wojskowej przez Józefa Piłsudzkiego

1918 - Odzyskanie niepodległości

1919 - Uchwalenie Małej Konstytucji

1919-21 - Wojna polsko-bolszewicka

1921 - Bitwa warszawska (cud nad Wisłą)

1921 - Traktat ryski, ustanowienie granic...

 
Tak było

Putin, podobnie jak jego idol Stalin, lubuje się w symbolach. Tym razem jednak z symbolami przerachowano się: przemarsz tzw. Pułku Nieśmiertelnych, przełożony na 26 lipca, sam „zresetowany” (co do kadencji) skasował osobiście z powodu pandemii. A tak wszystko ładnie się układało – ostatnia niedziela lipca na mocy dekretu jeszcze „wczesnego” Putina z 2006 roku obchodzona jest jako dzień marynarki wojennej Rosyjskiej Federacji. Czyż nie jest to stosownym zamiennikiem 9 maja?

Ba, co więcej, w tym roku w Rosji mija również rocznica, tak by rzec, „profesjonalnego święta”: dziesięć lat temu zniesiono maksymalnie dopuszczalny poziom alkoholu we krwi kierowcy. Czyli akcja...

 

1672 - Najazd turecki na Polskę, zdobycie przez Turków Kamieńca Podolskiego

1673 - Zwycięstwo pod Chocimiem w bitwie pomiędzy Rzecząpospolitą Obojga Narodów   a Imperium Osmańskim

1683 - Odsiecz wiedeńska. Bitwa pod dowództwem Jan III Sobieskiego zakończona klęską Osmanów, którzy od tej pory przestali stanowić zagrożenie dla chrześcijańskiej  części Europy  .

1717 - Sejm Niemy kończący okres walk szlachty z królem Augustem II Mocnym.

1768-72 - Konfederacja barska - zbrojny związek szlachty polskiej, utworzony w Barze na Podolu skierowany przeciwko: kurateli Imperium Rosyjskiego, królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu

1772 - I rozbiór Polski dokonany przez Rosję, Austrię i Prusy

1788-92 - Sejm Wielki Czteroletni

1791 - Uchwalenie Konstytucji...

 

1569 - Unia lubelska - porozumienie pomiędzy stanami Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego

1570 - Unia sandomierska, porozumienie wszystkich wyznań protestanckich (z wyjątkiem arian) o zaprzestaniu wzajemnemu przeciwstawianiu się

1573 - Konfederacja warszawska, pierwsza wolna elekcja

1596 - Unia brzeska - połączenie Cerkwi prawosławnej z Kościołem łacińskim w Rzeczypospolitej Obojga Narodów, dokonane w Brześciu Litewskim

1600 - Początek wojny ze Szwedami

1605 - Bitwa pod Kircholmem w czasie polsko-szwedzkiej wojny o Inflanty

1618-48 - Wojna trzydziestoletnia między cesarzami z rodu Habsburgów i katolickimi książętami Rzeszy

1622 - Rozejm ze Szwedami...

 

966 - Chrzest Polski

1000 - Zjazd w Gnieźnie

1138 - Podział Polski na dzielnice

1226 - Sprowadzenie Krzyżaków do Polski przez księcia mazowieckiego Konrada

1241 - Najazd Tatarów, bitwa pod Legnicą

1327 - Początek wojny z Zakonem Krzyżackim

1331 - Bitwa pod Płowcami, pokonanie Krzyżaków

1335 - Zjazd w Wyszehradzie monarchów Czech, Węgier i Polski w celu rozstrzygnięcia wojny z Krzyżakami

1343 - Zawarcie pokoju w Kaliszu

1385 - Unia polsko - litewska

1410 - Bitwa pod Grunwaldem

1411 - Pokój w Toruniu

1431-35 - Wojna z Krzyżakami zakończona pokojem w Brześciu Kujawskim

1444 - Bitwa po Warną

1454 - 66 Wojna trzynastoletnia z Zakonem Krzyżackim

1466...

 

Miesiąc maj bogaty jest w wielowymiarowe rocznice. O jednej z nich (i nie tylko) rozważa, publicysta, filozof, historyk, poeta, działacz społeczny Artur Deska w artykule zamieszczonym w „Kurierze Galicyjskim”, który zaciekawi też zapewne naszych Czytelników.


Podpisanie aktu kapitulacji 7 maja 1945 r. w
Reims

Dla tych, którzy zajmują się historią ZSRR nie jest żadną tajemnicą, że oficjalna wersja tej historii w znacznej części składa się z mitów. Mitów, czyli albo kompletnej nieprawdy, albo prawd z kłamstwami przemieszanych, albo z prawd tyle, że...

 
Nazywano go królem Ajnów


Bronisław i Józef (obaj w środku) na kółku samokształceniowym „Spójnia” w 1885 r.

Bronisław Piłsudski to nie tylko starszy brat Józefa, ale wybitny naukowiec, antropolog i działacz społeczny w aż sześciu krajach. Choć w Polsce zapomniany, na Dalekim Wschodzie uważany jest za bohatera narodowego. Dzięki jego badaniom nad ludem Ajnów, ocalał ich język oraz dziedzictwo kulturowe.

 Był trzecim z dziesięciorga dzieci, jakie urodziły się małżeństwu Józefa Wincentego Piłsudskiego z Marią z...

 
Pamięci mojego pradziadka poświęcam

Pamięć historyczna to w pewnym zakresie też pamięć kulturowa. Stanowi ona istotną cześć naszej świadomości i tożsamości. W istotny sposób kreuje i określa naszą wizje świata. Burze dziejowe, zmiany granic historycznych, powojenne migracje lub osobiste decyzje – rozrzuciły Polaków po świecie. Kolejne pokolenia Polaków uczyły się żyć z dala od gniazd rodzinnych, budując nowe w innych, obcych miejscach osiedlenia. Wychodźcy wtapiali się w miejscowe społeczności, z nimi budowali przyszłość. Ale mieli też coś własnego – tęsknotę za Ojczyzną, wspomnienia i pamiątki. Tradycje rodzinne, które dają wiedzę o ojcach, świadomość, korzeni, dumę z...

 
Передплатити „Dziennik Kijowski” можна протягом року в усіх відділеннях зв’язку України